على زمانى قمشه اى
486
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
ايتاليا ، به ترجمه يونانى يكى از متون راجع به جفت طوسى دست يافته است . يكى از تاريخنگاران علم با بررسى نمودارهاى جفت طوسى كوشيده است تا نشان دهد كه طوسى و كپرنيك هر دو از نشانههاى الفبايى همانندى براى اشاره به نقاط هندسى يكسان و نمودارهاى آنها بهره بردهاند . اساس « جفت دايرههاى طوسى » بر ايجاد حركت توافقى ساده به كمك تركيبى از حركتهاى مستدير متشابه است . الگوى وى از دو دايره تشكيل يافته است بهگونهاى كه شعاع يكى دو برابر شعاع ديگرى است . اگر دايرهء كوچكتر با سرعتى ( سرعت زاويهاى a ) دو برابر دايرهء بزرگتر ، مماس بر آن و در درون آن حركت كند ، در اين صورت هر نقطه بر محيط دايرهء كوچكتر در امتداد قطر از دايرهء بزرگتر نوسان خواهد كرد ( شكل 2 ) . اگر اين نقطه را سيارهاى فرض كنيم ، مسير حركت آن را حول مركز عالم ( زمين ) مىتوان بهصورت زير نمايش داد ( شكل 3 ) . شكل 2 شكل 3